هرمنوتیک و آزادی

 

هرمنوتیک و آزادی

علیرضا علوی تبار

سال های پس از انقلاب اسلامی شاهد تلاش های بسیاری در زمینه نو اندیشی دینی بوده است. اما تنها معدودی از تلاشگران این عرصه نامی ماندگار و جایگاهی تأثیر گذار در میان اهل نظر یافته اند، محمد مجتهد شبستری بی شک یکی از آنها است. با نگاه پسینی می توان پرسید که علت این اقبال و توجه چیست و چرا اندیشه های او این چنین اهمیت یافته و نسلی از پژوهشگران را متأثر ساخته است؟ نخستین پاسخی که به نظر می رسد ارجاع به شخصیت دوست داشتنی و چهره آرامش بخش و تلاش های انسان دوستانه اوست. اگر چه تأثیر این عوامل را نادیده نمی توان گرفت اما به گمان من آنچه محمد مجتهد شبستری را برای ما برخوردار از اهمیت می کند ویژگی های خاص اندیشه و نگاه او به دین و انسان دینی در جهان مدرن است. به نظر می رسد نگاه مجتهد شبستری به مسائل ویژگی هایی دارد که کم و بیش او را از برخی آفت های مبتلا به نو اندیشی دینی مصون می دارد و همین راز اهمیت اندیشه های اوست. به برخی از این ویژگی ها به اجمال اشاره می کنم.